МЕТОДИЧНИЙ ПІДХІД ДО ОЦІНЮВАННЯ СТРАТЕГІЧНОЇ ПОЗИЦІЇ ПІДПРИЄМСТВА НА ОСНОВІ МАТРИЦІ «КОНКУРЕНТНА ПОЗИЦІЯ – РЕСУРСНИЙ ПОТЕНЦІАЛ»

Ключові слова: ресурсний потенціал, конкурентна стратегія, підприємства харчової промисловості, конкурентна позиція, стратегічне позиціонування, матричний підхід, трансформація ресурсів, конкурентні переваги, стратегічний розвиток, невизначеність

Анотація

У статті обґрунтовано методичний підхід до формування конкурентної стратегії підприємств харчової промисловості на основі комплексного оцінювання ресурсного потенціалу та конкурентної позиції. Ресурсний потенціал розглянуто як динамічну систему можливостей підприємства щодо формування, акумулювання, комбінування, розвитку та трансформації ресурсів відповідно до стратегічних цілей і змін у конкурентному середовищі. Запропоновано матричний підхід «ресурсний потенціал × конкурентна позиція», який забезпечує диференціацію стратегічного стану підприємства за характером взаємозв’язку між його ресурсними можливостями та фактично досягнутим конкурентним становищем. На цій основі виокремлено дев’ять стратегічних позицій, кожна з яких відображає певну комбінацію рівня ресурсного потенціалу та конкурентної позиції підприємства. Для кожної позиції обґрунтовано відповідні стратегічні орієнтири, зокрема трансформацію ресурсів, інноваційний розвиток, модернізацію, селективне зростання, диференціацію, стабілізацію, відновлення та захист конкурентних переваг. Виокремлено три зони стратегічного позиціонування підприємств: розвитку та випередження, трансформації та вибіркового розвитку, стабілізації та відновлення. Систематизовано стратегічні траєкторії трансформації ресурсного потенціалу, що забезпечують узгодження ресурсних можливостей підприємства з вимогами конкурентного середовища. Запропонований підхід створює методичну основу для переходу від відокремленого оцінювання ресурсної забезпеченості та конкурентоспроможності до комплексного обґрунтування стратегічних рішень з урахуванням ресурсних обмежень, можливостей розвитку ключових компетентностей і здатності підприємства перетворювати ресурсні можливості на стійкі конкурентні переваги в умовах невизначеності.

Посилання

Шеремет О.О., Левченко В.В. Сутність та складові ресурсного потенціалу підприємства. Ефективна економіка. 2024. № 7. DOI: https://doi.org/10.32702/2307-2105.2024.7.26

Barney J.B. Firm Resources and Sustained Competitive Advantage. Journal of Management. 1991. Volume 17, Issue 1. pp. 99-120. DOI: https://doi.org/10.1177/014920639101700108

Barney J.B., Wright M., Ketchen D.J. Jr. The resource-based view of the firm: Ten years after 1991. Journal of Management. 2001. Volume 27, Issue 6. pp. 625-641. DOI: https://doi.org/10.1177/014920630102700601

Falciola J., Jansen M., Rollo V. Defining firm competitiveness: A multidimensional framework. World Development. 2020. Volume 129. Article number 104857. DOI: https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2019.104857

Gautam P.K., Silwal P.P., Joshi P.R. Market share and firm performance: Moderated and mediating effects of firm size and corporate governance. Problems and Perspectives in Management. 2024. Volume 22, Issue 4. pp. 682-692. DOI: http://dx.doi.org/10.21511/ppm.22(4).2024.52

Grant R.M. The Resource-Based Theory of Competitive Advantage: Implications for Strategy Formulation. California Management Review. 1991. Volume 33, Issue 3. pp. 114-135. DOI: https://doi.org/10.2307/41166664

Kao Ch., Wu W.-Y., Chang W.-Sh., Liu Sh.-T., Huang Ch.-H., Huang Y.-Sh., Wu Ch.-H., Li D.-Ch., Wang I-Lin. A business function approach for measuring enterprise competitiveness: An illustration with Taiwanese listed companies. Asia Pacific Management Review. 2025. Volume 30, Issue 3. Article number 100369. DOI: https://doi.org/10.1016/j.apmrv.2025.100369

Peteraf M.A. The cornerstones of competitive advantage: A resource-based view. Strategic Management Journal. 1993. Volume 14, Issue 3. pp. 179-191. DOI: https://doi.org/10.1002/smj.4250140303

Qian Y., Jiang Y., Shang J., Chai Y., Liu Y. Why some products compete and others don't: A competitive attribution model from customer perspective. Decision Support Systems. 2023. Volume 169. Article number 113956. DOI: https://doi.org/10.1016/j.dss.2023.113956https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0167923623000313?via%3Dihub.

Teece D.J., Pisano G., Shuen A. Dynamic capabilities and strategic management. Strategic Management Journal. 1997. Volume 18, Issue 7. pp. 509-533. DOI: https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-0266(199708)18:7%3C509::AID-SMJ882%3E3.0.CO;2-Z

Sheremet O., Levchenko V. (2024). Sutnist ta skladovi resursnoho potentsialu pidpryiemstva [The essence and components of the resource potential of the enterprise]. Efektyvna ekonomika. № 7. DOI: https://doi.org/10.32702/2307-2105.2024.7.26

Barney J.B. (1991). Firm Resources and Sustained Competitive Advantage. Journal of Management. Volume 17, Issue 1. pp. 99-120. DOI: https://doi.org/10.1177/014920639101700108

Barney J.B., Wright M., Ketchen D.J. Jr. (2001). The resource-based view of the firm: Ten years after 1991. Journal of Management. Volume 27, Issue 6. pp. 625-641. DOI: https://doi.org/10.1177/014920630102700601

Falciola J., Jansen M., Rollo V. (2020). Defining firm competitiveness: A multidimensional framework. World Development. Volume 129. Article number 104857. DOI: https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2019.104857

Gautam P.K., Silwal P.P., Joshi P.R. (2024). Market share and firm performance: Moderated and mediating effects of firm size and corporate governance. Problems and Perspectives in Management. Volume 22, Issue 4. pp. 682-692. DOI: http://dx.doi.org/10.21511/ppm.22(4).2024.52

Grant R.M. (1991). The Resource-Based Theory of Competitive Advantage: Implications for Strategy Formulation. California Management Review. Volume 33, Issue 3. pp. 114-135. DOI: https://doi.org/10.2307/41166664

Kao Ch., Wu W.-Y., Chang W.-Sh., Liu Sh.-T., Huang Ch.-H., Huang Y.-Sh., Wu Ch.-H., Li D.-Ch., Wang I-Lin. (2025). A business function approach for measuring enterprise competitiveness: An illustration with Taiwanese listed companies. Asia Pacific Management Review. Volume 30, Issue 3. Article number 100369. DOI: https://doi.org/10.1016/j.apmrv.2025.100369

Peteraf M.A. (1993). The cornerstones of competitive advantage: A resource-based view. Strategic Management Journal. Volume 14, Issue 3. pp. 179-191. DOI: https://doi.org/10.1002/smj.4250140303

Qian Y., Jiang Y., Shang J., Chai Y., Liu Y. (2023). Why some products compete and others don't: A competitive attribution model from customer perspective. Decision Support Systems. Volume 169. Article number 113956. DOI: https://doi.org/10.1016/j.dss.2023.113956

Teece D.J., Pisano G., Shuen A. (1997). Dynamic capabilities and strategic management. Strategic Management Journal. Volume 18, Issue 7. pp. 509-533. DOI: https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-0266(199708)18:7%3C509::AID-SMJ882%3E3.0.CO;2-Z

##article.numberofviews## 58
##article.numberofdownloads## 16
Опубліковано
2026-11-18
Як цитувати
Левченко, В. (2026). МЕТОДИЧНИЙ ПІДХІД ДО ОЦІНЮВАННЯ СТРАТЕГІЧНОЇ ПОЗИЦІЇ ПІДПРИЄМСТВА НА ОСНОВІ МАТРИЦІ «КОНКУРЕНТНА ПОЗИЦІЯ – РЕСУРСНИЙ ПОТЕНЦІАЛ». Київський економічний науковий журнал, (15), 190-198. https://doi.org/10.32782/2786-765X/2026-15-22